Kustlab in 2018

Binnendijkse zilte aquacultuur in harmonie met landschap, recreatie en natuur: dat is Kustlaboratorium.

Kustlaboratorium, dat is ook innovatief gebruik van de kustzone. Binnendijkse zilte aquacultuur, ofwel de teelt van planten en dieren uit zee op zilte grond of in bassins met zeewater, is in opkomst in Zeeland. De ervaring leert dat aquacultuur gemakkelijk kan leiden tot een industrieel ogend landschap. Dat is niet alleen voor de bewoners en de natuur aan de kust onaantrekkelijk, het vermindert ook de toeristische aantrekkingskracht van de kust. Stichting Het Zeeuwse Landschap wil daarom met het project Kustlaboratorium bij Breskens laten zien dat het anders kan: Zeeland met ruimte voor economische ontwikkelingen én landschap met kwaliteit.

Bij Breskens
Het Kustlaboratorium begint stilaan vorm te krijgen nabij Breskens. Van een idee op de tekentafel, dat eerst voor een locatie nabij Burghsluis werd uitgewerkt, zijn we nu richting realisatie in het Waterdunengebied gegaan. Waterdunen, waar natuur, recreatie en landschap worden gecombineerd met kustbescherming, en het zeewater op gecontroleerde wijze het land binnenstroomt. Kustlaboratorium maakt gebruik van de aanwezigheid van het zoute water: ondernemers gaan hier zilte gewassen zoals zeekraal telen. Maar ook schelpdieren zoals oesters kunnen hier binnendijks gekweekt worden.

In dit 'blog' leest u over de ontwikkeling van Kustlab; de meest recente berichten staan bovenaan. 

Oestergeul bijna gereed

De Oestergeul is bijna gereed! In deze geul kunnen, als het getijdenwater toegang tot Waterdunen heeft, zoutwater-organismen zoals schelpdieren gekweekt kunnen worden.

De houten constructie die op de foto te zien is dient als basis voor de schoepraden die er later ingehangen zullen worden. Deze schoepenraderen gaan zorgen voor voldoende doorstroming en daarmee verversing van het water.

In het midden is een pad te zien, dit zijn betonplaten zodat er bij laag water met een heftruck of kleine tractor in de geul gereden kan worden. Bijvoorbeeld om werkzaamheden te verrichten voor de schelpdieren die er geteeld gaan worden.

De daadwerkelijke kweek van aquatische organismen kan pas starten als de getijdenduiker in gebruik genomen is en het getijdenwater toegang heeft tot Waterdunen.

constructie tbv schoepenraderen Kustlaboratorium

Beheer Waterdunen energieneutraal

Op 19 april 2018 nam stichting Het Zeeuwse Landschap haar eerste elektrische beheervoertuig in gebruik: een Polaris Ranger EV. Dit elektrische terreinvoertuig zal bij het beheer van Waterdunen worden ingezet. De accu wordt opgeladen dankzij de zonnepanelen die op het Kustlaboratoriumgebouw liggen. Het is een logische stap richting het energieneutraal maken van het beheer van Waterdunen.

Beheerder Peter de Smidt is heel blij met het voertuig: “De Polaris is niet alleen stil en schoon, wat heel fijn is met het oog op verstoring van dier en recreant, maar hij heeft ook een flink vermogen en vierwielaandrijving. Dat is wel zo prettig als je af en toe op moeilijk bereikbare plekken moet komen. Voor klein maaiwerk wordt een accu-aangedreven bosmaaier ingezet.

De aanschaf is mede mogelijk gemaakt dankzij een bijdrage van de Nationale Postcode Loterij. Het Zeeuwse Landschap streeft ernaar het beheer van Waterdunen en het daarin gelegen Kustlaboratorium energieneutraal uit te gaan voeren. Daartoe bestaat het dak van het Kustlabgebouw, dat vorig jaar werd opgeleverd, volledig uit zonnepanelen.

 

De Oestergeul

In voorjaar 2018 wordt begonnen met de aanleg van de Oestergeul. In deze geul kunnen, als het getijdenwater toegang tot Waterdunen heeft, zoutwater-organismen zoals schelpdieren gekweekt kunnen worden.

De Oestergeul wordt aangelegd als verbindingsgeul tussen twee bestaande geulen. De oevers worden versterkt met stortstenen. In een later stadium komt er een drietal schoepenraderen in de geul, die gaan zorgen voor voldoende doorstroming en hierdoor verversing van het water. De daadwerkelijke kweek van aquatische organismen kan pas starten als de getijdenduiker in gebruik genomen is en het getijdenwater toegang heeft tot Waterdunen.

De eerste schetsen

Het ontwerp voor het Kustlaboratorium is nog niet definitief: het wordt aangepast en aangescherpt op basis van resultaten van onderzoeken, wensen van de toekomstige ondernemers, en aangepast voor specifieke teelten. Zeer herkenbaar zijn de natuurlijke (schor)vormen maar ook de historische elementen die terugkeren. Zo is het oude dijkenpatroon nog zichtbaar in het ontwerp.

In de schets hierboven komen een aantal onderdelen duidelijk naar voren:

1) 't Hof Waterdunen als centrale plek: hier staan de (bedrijfs)gebouwen.

2) de zeegroentenakkers: aan de randen van het gebied, als een soort schorren tegen de dijk aan. Het zoute water uit de kreken stroomt via de slootjes de akkers binnen. De historische 'Schallegallepolder-dijk' zal weer zichtbaar worden. In de oorspronkelijke Schallegallepolder zal op iets grotere schaal zilte akkerbouw bedreven worden.

3) de oestergeul, ten noorden van 't Hof Waterdunen gelegen: een ondiepe, brede geul waarin oesters in zout water kunnen groeien.

t Hof Waterdunen

't Hof Waterdunen

Dit wordt de centrale plaats in het Kustlaboratorium, en de uitvalsbasis van het natuurbeheer in Waterdunen.

De oude hoeve, die in verval was geraakt, is in oude glorie hersteld en wordt bewoond door de beheerder van Het Zeeuwse Landschap. Diverse schuren op het erf zijn opgeknapt, bijvoorbeeld om gebruikt te worden bij de zilte groententeelt. In 2016 is het Kustlab-gebouw opgeleverd: een duurzaam gebouw met een ontvangstruimte, waar ook schelpdieren verwerkt kunnen worden.

gebouw Kustlaboratorium

Het Kustlab-gebouw

Dit multifunctionele gebouw is in 2016 opgeleverd. Het is met duurzame materialen gebouwd, is energieneutraal en heeft een dak vol zonnepanelen. Het ontwerp sluit aan bij de 'origami-stijl' die op meer plaatsen in Waterdunen wordt toegepast. In het gebouw is een ontvangstruimte voorzien evenals een ruimte waar schelpdieren of vis geteeld en verwerkt kunnen worden. Het is gebouw heeft nog geen vastgelegde bestemming of gebruiker, om flexibel te kunnen inspelen op wensen van de toekomstige ondernemers in het Kustlaboratorium en ontwikkelingen in teelttechnieken.

 

Getijdenduiker: vers zeewater

Een speciale getijdenduiker die in de dijk bij Waterdunen is gebouwd, zal straks twee keer per etmaal- bij vloed -zeewater binnenlaten in het krekenstelsel. Hierdoor ontstaat een veilige aquacultuurlocatie met een regelmatige aanvoer van vers zeewater. Het inlaatkanaal en de buitendijkse versterking van de instroomopening moeten nog worden aangelegd.

Stichting Het Zeeuwse Landschap

Stichting Het Zeeuwse Landschap beheert en beschermt waardevolle gebieden en historische pareltjes in Zeeland, bij elkaar bijna 10.000 ha. Geniet mee dankzij de vele wandelroutes, uitkijkpunten en excursies!

Ontwerp & realisatie: Nilsson

Privacyverklaring